Hành vi tìm kiếm đang thay đổi mạnh mẽ - SEO Google liệu có còn chỗ đứng?

“Cái gì không biết thì tra Google” – câu nói tưởng như mặc định của mình trong suốt bao năm nhưng giờ thì không còn đúng nữa.

Tuần trước mình cần tìm một quán cà phê yên tĩnh ở Thanh Xuân để ngồi làm việc. Theo thói quen, mình mở TikTok ra rồi gõ “quán cà phê để làm việc tại Thanh Xuân”. Vài giây sau là hàng loạt video review hiện ra với nhạc nền, góc quay đẹp, vibe từng quán rõ ràng. Mình chọn được một quán, lưu lại địa chỉ và 15 phút sau đã ngồi ở đó làm việc.

Lúc ngồi nhâm nhi cà phê, mình chợt nhận ra: “Mình đã không còn dùng Google để tìm kiếm địa điểm, quán ăn từ lúc nào mà chẳng hay”.

Mình bắt đầu để ý xung quanh và thấy:

- Bạn mình tìm tips skincare - hỏi TikTok

- Em mình cần mua laptop để học thiết kế - hỏi ChatGPT

- Mẹ mình tìm công thức nấu ăn trên Youtube Shorts

Sự thật thì “Chúng ta đang tìm kiếm khác đi - không chỉ là tìm ở đâu, mà còn là tìm như thế nào”. Là người làm marketing nên ngay sau phát hiện đó là một câu hỏi được đặt ra trong đầu mình: “Liệu SEO Google có còn chỗ đứng không?”. Để trả lời cho câu hỏi này, mình đã làm nghiên cứu và dưới đây là những thông tin mình đúc rút lại được:

Hành vi tìm kiếm đang thay đổi như thế nào?

Xu hướng 1: Tìm kiếm trên mạng xã hội gia tăng

Trước đây, công cụ tìm kiếm (Google, Bing,...) gần như là lựa chọn mặc định để mọi người tìm kiếm thông tin trực tuyến, nhưng giờ đây, người tiêu dùng đang dần chuyển sang các nền tảng mạng xã hội.

Theo khảo sát của HubSpot, cứ 3 người thì có 1 người chọn mạng xã hội để tìm câu trả lời cho các thắc mắc của mình. Gen Z và Millennials là hai thế hệ đang dẫn đầu xu hướng này với tổng cộng 59% người dùng ưu tiên mạng xã hội hơn trình duyệt web.

Một trong những lý do chính khiến tìm kiếm trên mạng xã hội ngày càng phổ biến là khả năng cập nhật xu hướng nhanh chóng, tốc độ phản hồi cao và nội dung do người dùng tạo ra có tính chân thực hơn. Bên cạnh đó, các nền tảng xã hội cũng không ngừng ra mắt những tính năng mới hàng tháng, giúp tối ưu trải nghiệm tìm kiếm và giữ chân người dùng hiệu quả.

Xu hướng 2: Sự trỗi dậy của AI và tìm kiếm hội thoại

Sự phát triển của các nền tảng AI đàm thoại như ChatGPT, BingAI, Perplexity AI,... đã tạo ra những thay đổi mang tính cách mạng trong hành vi tìm kiếm của người dùng. Theo Gartner, đến năm 2026, lưu lượng tìm kiếm truyền thống sẽ giảm 25% bởi sự gia tăng của AI, gây ảnh hưởng mạnh đến các doanh nghiệp đang phụ thuộc vào SEO.

Một số thay đổi trong hành vi tìm kiếm của người dùng khi AI phát triển là:

• Chuyển từ truy vấn từ khóa sang ngôn ngữ tự nhiên

Thay vì gõ các cụm từ rời rạc như "giày chạy bộ tốt nhất", người dùng giờ đây có xu hướng đặt câu hỏi đầy đủ như "Đâu là giày chạy bộ tốt nhất cho người mới bắt đầu?". Điều này giúp họ nhận được câu trả lời tùy chỉnh, trực tiếp, thay vì một danh sách liên kết như trước đây.

• Xu hướng ưa chuộng các bản tóm tắt

Người dùng ngày càng ưa chuộng các bản tóm tắt do AI tạo ra vì chúng cung cấp câu trả lời ngắn gọn, chính xác và phù hợp với ngữ cảnh. Ví dụ, Perplexity AI nổi bật với khả năng đưa ra các phản hồi ngắn gọn, có trích nguồn, đáp ứng nhu cầu tìm kiếm thông tin tức thì của người dùng.

• Gia tăng tìm kiếm không cần nhấp chuột

Các bản tóm tắt do AI tạo ra và đoạn trích nổi bật của Google AI overviews đang thúc đẩy sự phát triển của tìm kiếm không cần nhấp chuột - nơi người dùng nhận được câu trả lời ngay trên trang kết quả tìm kiếm (SERP) mà không cần truy cập bất kỳ trang web nào. Điều này đã làm giảm lưu lượng truy cập website tự nhiên.

Đọc thêm: Generative AI là gì? Làm sao để ứng dụng Chat GPT hiệu quả trong Digital Research?

Xu hướng 3: Tìm kiếm bằng giọng nói và hình ảnh ngày càng trở nên phổ biến

Google Lens hiện xử lý gần 20 tỷ lượt tìm kiếm bằng hình ảnh mỗi tháng, trong đó 20% liên quan đến mua sắm. Điều này cho thấy sự gia tăng nhanh chóng trong việc sử dụng Google Lens trên toàn cầu, đặc biệt ở nhóm người dùng trẻ tuổi.

Bên cạnh tìm kiếm bằng hình ảnh, tìm kiếm bằng giọng nói cũng đang dần trở nên phổ biến hơn khi có 65% người dùng trong độ tuổi 25 - 49 sử dụng trợ lý giọng nói hàng ngày. Theo PwC, 93% người dùng hài lòng với trợ lý giọng nói của họ bởi tính đa nhiệm (vừa rửa bát, vừa tìm kiếm), cung cấp câu trả lời ngay lập tức và giúp cuộc sống tiện lợi hơn.

Ngoài ra, theo nghiên cứu của Narvar, 51% người dùng sử dụng giọng nói để tìm hiểu thông tin về sản phẩm, 22% đặt mua hàng trực tiếp và 17% đã dùng giọng nói để mua lại những sản phẩm họ từng mua trước đó.

Vậy sự thay đổi trên có khiến SEO Google mất đi không?

Mặc dù hành vi tìm kiếm của người dùng đang thay đổi với tốc độ chưa từng có, nhưng SEO Google vẫn giữ vững vị trí của mình vì:

• Thứ hạng website ảnh hưởng đến khả năng hiển thị trong AI: Nghiên cứu của ProRankTracker cho thấy 45% các trang Google xếp hạng cao nhất (và 63% các trang trên Bing) xuất hiện trong kết quả tìm kiếm của ChatGPT. Điều này nhấn mạnh rằng chiến lược SEO hiệu quả không chỉ giúp website đạt thứ hạng cao mà còn tăng cơ hội được AI giới thiệu đến người dùng.

• AI giỏi tóm tắt nhưng chưa thể thay thế các nội dung chuyên sâu: Các bản tóm tắt của AI hoạt động tốt nhất đối với thông tin cơ bản - chúng không thể thay thế các hướng dẫn chi tiết cụ thể. Ngoài ra, những bài phân tích của chuyên gia và các nghiên cứu gốc vẫn thúc đẩy lưu lượng tìm kiếm.

• Google vẫn là điểm đến cuối cùng trong hành trình mua hàng: Dù người dùng có tham khảo AI hay các nền tảng khác, khi cần tìm hiểu chuyên sâu từ so sánh sản phẩm, đánh giá kỹ thuật đến chính sách bảo hành, Google vẫn là nơi cuối cùng họ tra cứu để quyết định.

• Ngoài ra, theo dữ liệu thống kê, Google vẫn đang chiếm ưu thế với 83,54% thị phần tìm kiếm trực tuyến, khẳng định vai trò chưa thể thay thế của SEO trong chiến lược tiếp cận khách hàng.

Tuy SEO Google không mất đi nhưng nó đang dịch chuyển dần. Một số thay đổi quan trọng trong SEO mà mình đã tổng hợp lại là:

Đứng trước những thay đổi này, là marketers - chúng ta nên xây dựng chiến lược SEO như nào để tối ưu hiệu quả? Cùng mình tìm hiểu trong phần tiếp theo nhé!

Những yếu tố SEO cần chú trọng trong bối cảnh tìm kiếm mới

Từ SEO kỹ thuật sang SEO nội dung có chiều sâu & insight

Ngày trước, SEO thường được gắn liền với kỹ thuật tối ưu từ khóa hay xây dựng backlink. Nhưng giờ đây, chỉ vậy thôi là chưa đủ. Nếu nội dung không thật sự hữu ích, không mang lại giá trị cho người đọc thì dù có tối ưu đến đâu, bài viết vẫn khó mà được xếp hạng cao – thậm chí không thể xuất hiện trong các bản tóm tắt của AI.

Để trở nên nổi bật, nội dung của thương hiệu buộc phải có giá trị riêng, điều mà AI không thể tự tạo ra. Những bài viết thu hút nhất là những bài kết hợp giữa trải nghiệm thực tế, phân tích chuyên sâu và dữ liệu độc quyền. Nhưng quan trọng hơn, nó phải mang đến góc nhìn mới mẻ, insight hữu ích thay vì chỉ đơn thuần lặp lại thông tin có sẵn.

Vậy làm sao để tạo ra nội dung như thế?

• Thực hiện các nghiên cứu độc lập: Thay vì tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn có sẵn, bạn hãy tạo ra những dữ liệu riêng. Bạn có thể khảo sát khách hàng, thống kê từ chính doanh nghiệp của mình hoặc thử nghiệm một phương pháp mới rồi chia sẻ kết quả.

• Chia sẻ trải nghiệm thực tế: AI có thể tổng hợp thông tin từ dữ liệu có sẵn nhưng không thể thay thế những trải nghiệm thực tế. Một quy trình làm việc đã được thử nghiệm, một chiến dịch thành công (hoặc thất bại) kèm theo bài học rút ra, hay một phương pháp đã giúp doanh nghiệp tối ưu hiệu suất,... là những nội dung mà người đọc thực sự quan tâm.

• Hợp tác với chuyên gia: Không phải lúc nào đội ngũ content cũng đủ sức "cân" hết tất cả chủ đề, nhất là những nội dung có tính kỹ thuật cao. Lúc này, việc khai thác kiến thức từ các chuyên gia trong ngành, từ chính nhân viên, đối tác hay khách hàng sẽ giúp nội dung của bạn trở nên đáng tin cậy và sâu sắc hơn.

Tối ưu tìm kiếm trên mạng xã hội

Như đã phân tích ở trên, mọi người không chỉ tìm kiếm thông tin qua một kênh duy nhất là Google mà còn ở nhiều kênh khác nhau như Facebook, TikTok, Instagram,... Vì vậy, đừng chỉ tập trung vào mỗi thứ hạng tìm kiếm của website mà hãy mở rộng và tối ưu tìm kiếm ở các kênh phân phối nội dung khác.

Ví dụ: Bạn có thể xuất bản một bài blog dài phân tích những góc nhìn chuyên gia trên kênh website, sau đó thực hiện phân phối một phần nội dung thông qua các kênh social media khác như Facebook, Linkedin, Youtube,...

Một số tips giúp bạn tối ưu tìm kiếm trên mạng xã hội là:

• Sử dụng tên tài khoản và tên hồ sơ dễ nhớ, dễ tìm kiếm và liên quan đến thương hiệu hoặc nội dung bạn đang làm để người dùng dễ dàng tìm kiếm

• Điền đầy đủ thông tin trong hồ sơ bao gồm lĩnh vực hoạt động, địa chỉ, website, email liên hệ,... nhằm giúp nền tảng hiểu rõ và đề xuất trang của bạn đến đúng đối tượng mục tiêu

• Luôn sử dụng hình ảnh chất lượng cao, rõ nét, không bị mờ

• Tạo nội dung bắt trend để thu hút sự chú ý và dễ dàng tiếp cận đến nhiều người hơn

• Sử dụng hashtag phân loại chủ đề nội dung, từ khóa liên quan và âm nhạc thịnh hành nhằm tăng khả năng xuất hiện trên các tìm kiếm và trang đề xuất của nền tảng

Tối ưu tìm kiếm trên AI (Generative Engine Optimization)

Tối ưu tìm kiếm trên AI (Generative Engine Optimization) hay tối ưu hóa mô hình ngôn ngữ lớn (LLM Optimization) là các hoạt động tối ưu giúp nâng cao khả năng thương hiệu được các nền tảng AI đề xuất.

Bản chất của GEO là định vị thương hiệu như một nguồn thông tin đáng tin cậy cho AI để khi các mô hình ngôn ngữ lớn tìm kiếm dữ liệu, nội dung của bạn sẽ được hệ thống nhận diện và ưu tiên giới thiệu đến người dùng.

Vậy làm thế nào để tối ưu GEO?

Tối ưu hóa nội dung theo ngữ cảnh: Nội dung càng chi tiết, càng có cơ hội tiếp cận đúng đối tượng có nhu cầu thực sự. Đồng thời, các công cụ AI sẽ dễ dàng hiểu ngữ cảnh và liên kết nội dung của thương hiệu với các truy vấn liên quan. Để làm được điều này, bạn nên:

• Phân tích các truy vấn tìm kiếm phổ biến để nắm bắt những gì người dùng đang tìm kiếm

• Cung cấp thông tin chi tiết và đầy đủ nhằm đảm bảo nội dung của bạn trả lời được tất cả các câu hỏi mà người dùng có thể đặt ra

• Lồng ghép từ khóa một cách tự nhiên, tránh việc nhồi nhét khiến nội dung trở nên gượng gạo

• Bổ sung mục FAQs để giải đáp những thắc mắc thường gặp – vừa giúp người đọc có thêm thông tin, vừa là gợi ý để AI hiểu nội dung bài viết của bạn sâu hơn.

Ví dụ: Các bài viết trên trang blog của Neil Patel (top 10 marketers hàng đầu do Forbes bình chọn) luôn có mục FAQs cung cấp câu trả lời cho các câu hỏi thường gặp của người dùng.

Sử dụng dữ liệu có cấu trúc: Khi sử dụng dữ liệu có cấu trúc, bạn đang cung cấp cho công cụ tìm kiếm và AI một dạng thông tin dễ dàng để phân tích và tổ chức, từ đó tăng khả năng hiển thị của thương hiệu trong các đoạn trích nổi bật hay truy vấn tìm kiếm của ChatGPT. Các loại dữ liệu có cấu trúc phổ biến nhất là:

• Schema Markup: Sử dụng các thẻ schema để đánh dấu các thông tin quan trọng như tên sản phẩm, giá, đánh giá của người dùng,…

• Rich Snippets: Tạo các đoạn trích giàu thông tin hơn trong kết quả tìm kiếm nhằm thu hút sự chú ý của người dùng

• Knowledge Graph: Tích hợp nội dung vào Knowledge Graph của Google để tăng khả năng hiển thị và độ tin cậy

Tăng tính cập nhật và chuyên môn: Các nền tảng AI luôn tìm kiếm các nguồn dữ liệu và nội dung có tính cập nhật, chính xác và đáng tin cậy. Việc này nhằm đảm bảo thông tin được cung cấp luôn phản ánh đúng bối cảnh và nhu cầu hiện tại của người dùng. Một số gợi ý để tăng khả năng thương hiệu xuất hiện trong các đề xuất của AI là:

• Đo lường, chỉnh sửa và cập nhật nội dung hàng tháng

• Cung cấp kiến thức chuyên môn, chính xác kèm các ví dụ minh họa cụ thể

• Hợp tác cùng các chuyên gia để mang đến những góc nhìn sâu sắc và thực tế

Ví dụ: Là công ty cung cấp công cụ phân tích website và đo lường hiệu quả SEO, blog của SEMrush là sự kết hợp giữa tin tức ngành, nghiên cứu chuyên sâu, và hướng dẫn chi tiết về chủ đề SEO, phù hợp với người đọc ở mọi trình độ từ cơ bản đến nâng cao.

Tận dụng nhưng không lạm dụng AI để sản xuất nội dung

Google đã nhấn mạnh “Nội dung do AI tạo ra không bị phạt nhưng nội dung kém chất lượng thì có thể bất kể được tạo ra bởi con người hay AI”. Điều này đồng nghĩa với việc bạn có thể tận dụng nhưng không lạm dụng AI để tìm kiếm ý tưởng và tối ưu nội dung.

Thực tế, việc kết hợp giữa tư duy của con người và sự hỗ trợ của AI đang mang lại những kết quả tích cực. Theo nghiên cứu của SEMrush, 39% marketers nhận thấy lượng truy cập tự nhiên tăng lên khi sử dụng AI để hỗ trợ tạo nội dung. Đặc biệt, 33% cho biết nội dung có AI hỗ trợ mang lại hiệu quả tốt hơn so với nội dung do con người viết hoàn toàn.

Vậy nên, thay vì cố “chạy đua” để sản xuất thật nhiều nội dung nhờ AI, hãy dùng nó một cách thông minh – như một công cụ giúp tiết kiệm thời gian, tìm kiếm góc nhìn mới và nâng cao chất lượng bài viết. Cụ thể, bạn có thể áp dụng quy trình sau:

• Bắt đầu góc nhìn từ chính bạn: Chủ động thực hiện các nghiên cứu gốc và khảo sát thực tế để có những góc nhìn chuyên sâu nhằm định hướng nội dung, công việc cần làm cho AI

• Dùng AI như một công cụ hỗ trợ sản xuất: Sau khi có chủ đề nội dung, bạn có thể sử dụng AI để thiết kế outline, tạo bản nháp và tối ưu nội dung (trau chuốt câu từ, giọng văn,...)

• Hoàn thiện nội dung với vai trò người biên tập: Từ bản nháp đã có, bạn có thể biên tập lại, bổ sung ví dụ thực tế, case study cụ thể, hoặc điều chỉnh sao cho nội dung phù hợp hơn với ngữ cảnh và nhu cầu của người đọc

Tạm kết

SEO không biến mất nhưng đang tiến hóa dần để thích nghi với bối cảnh tìm kiếm mới. Khi người dùng tra cứu thông tin trên TikTok, AI thay vì Google, truy vấn bằng hình ảnh và giọng nói thay vì sử dụng từ khóa, chiến lược SEO cũng cần được mở rộng thành “Search Everywhere Optimization” – tối ưu để hiện diện ở mọi nơi mà người dùng có thể tìm kiếm thông tin. Cùng với đó, các thương hiệu cần chú trọng tạo ra nội dung chất lượng, chuyên sâu, đem đến những góc nhìn mới mẻ và insight hữu ích thay vì chỉ đơn thuần lặp lại thông tin có sẵn. Đây chính là điểm khác biệt để Google cũng như các công cụ AI xếp hạng và đề xuất nội dung của bạn tới các truy vấn liên quan.

Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về chiến lược SEO cũng như cách thức xây dựng chiến lược digital toàn diện tích hợp đa kênh, đa điểm chạm thì hãy tham khảo khóa học Digital Foundation của Tomorrow Marketers nhé!