Đã là Manager và làm chiến lược mỗi ngày, học Strategy có thừa không?
Nhiều chương trình Strategy và Advanced Management được thiết kế cho những người đã có nhiều năm ra quyết định, không phải cho người mới bắt đầu.
Harvard Business School thiết kế Advanced Management Program cho nhóm senior executives, C-suite. Trong các chủ đề chính, chương trình vẫn nhấn mạnh strategic innovation, strategic choice và differentiation.
Advanced Management Program của Wharton cũng hướng đến C-level và những người có ít nhất 20 năm kinh nghiệm. Nội dung chương trình vẫn bao gồm các mô hình lý thuyết và best practices về marketing, finance, strategy và innovation.
Nói cách khác, những người đã ra quyết định chiến lược trong nhiều năm vẫn tiếp tục học Strategy.
Bài viết này sẽ giải thích cụ thể Strategy bổ sung điều gì cho một người đã có kinh nghiệm thực tế.
Tham khảo khóa học Strategy Formulation của Tomorrow Marketers nếu bạn muốn ra quyết định chiến lược có căn cứ hơn, giải thích được rõ hơn với sếp, team và các phòng ban liên quan.
Học Strategy giúp bạn nhìn lại vì sao một cách làm từng hiệu quả
Kinh nghiệm cho phép Manager nhận ra pattern và đưa ra phán đoán nhanh. Sau nhiều lần triển khai, quan sát kết quả và sửa sai, bạn bắt đầu có những “nguyên tắc ngầm” trong đầu: kiểu hoạt động nào thường tạo kết quả, kiểu đề xuất nào dễ thất bại, dấu hiệu nào cho thấy một hướng đi chưa đáng đầu tư.
Những nguyên tắc này rất có giá trị. Nhưng vì chúng được tích lũy qua thực tế, nhiều khi bạn nhớ kết luận nhanh hơn nhớ toàn bộ điều kiện đã tạo ra kết quả đó.
Ví dụ, bạn biết giảm giá từng giúp doanh nghiệp mở rộng tệp khách hàng trong giai đoạn đầu. Nhưng để quyết định có nên tiếp tục dùng giảm giá hay không, câu hỏi quan trọng không chỉ là “trước đây cách này có hiệu quả không”. Cần nhìn sâu hơn: lúc đó thương hiệu đang ở giai đoạn nào, khách hàng mua vì giá hay vì giá trị khác, biên lợi nhuận còn chịu được không, đối thủ phản ứng ra sao, và doanh nghiệp có đang muốn đi lên phân khúc cao hơn không.
Học Strategy giúp bạn bóc một phán đoán dựa trên kinh nghiệm qua những câu hỏi rõ ràng hơn:
Quyết định đang dựa trên giả định nào về khách hàng và thị trường?
Điều kiện nào từng khiến cách làm này tạo kết quả?
Điều kiện nào vẫn còn đúng ở hiện tại?
Lựa chọn này tạo giá trị gì và doanh nghiệp có thể thu lại giá trị đó không?
Doanh nghiệp đang chấp nhận trade-off nào?
Khi các điều kiện phía sau kinh nghiệm được làm rõ, kinh nghiệm không còn chỉ là một kết luận kiểu “trước đây làm thế này đã hiệu quả”. Nó trở thành một phán đoán có căn cứ hơn: hướng này phù hợp khi những giả định nào còn đúng, và cần được xem lại khi điều kiện nào thay đổi.
Học Strategy giúp kết nối kiến thức rời rạc thành một hệ thống hỗ trợ ra quyết định
Người đã đi làm nhiều năm thường không thiếu kiến thức. Bạn có thể không còn xa lạ gì với các framework Five Forces, SWOT, BCG Matrix, Strategy Canvas,.... Bạn cũng tích lũy các nguyên tắc riêng từ công việc: khi nào nên tăng ngân sách, dấu hiệu nào cho thấy một phân khúc không còn tiềm năng, kiểu đề xuất nào thường thất bại khi triển khai.
Tuy nhiên những kiến thức này lại thường khá rời rạc.
Học Strategy giúp sắp xếp lại các mảnh kiến thức theo một trình tự giúp bạn ra quyết định hiệu quả hơn:
Xác định rõ quyết định cần đưa ra.
Bóc quyết định thành những giả định cần kiểm tra.
Chọn framework phù hợp với từng loại câu hỏi.
Ghép kết quả phân tích thành căn cứ cho lựa chọn cuối cùng.
Khi ấy bạn sẽ biết khi nào cần nhìn cấu trúc ngành, khi nào cần kiểm tra khả năng create và capture value, khi nào cần đánh giá lại lợi thế cạnh tranh, và khi nào cần làm rõ trade-off. Kiến thức lúc này không nằm rời rạc trong đầu, mà trở thành một trình tự để giúp bạn ra quyết định.
Học Strategy giúp mở rộng kinh nghiệm ra ngoài những tình huống bạn từng gặp
Kinh nghiệm cá nhân thường phản ánh những môi trường bạn đã từng làm việc nhiều nhất. Một Manager có thể hiểu rất sâu cách tăng trưởng trong ngành FMCG, nhưng chưa từng xử lý bài toán tăng trưởng cho một sản phẩm B2B có chu kỳ bán hàng dài. Một người quen với doanh nghiệp lớn có ngân sách và độ nhận diện sẵn có có thể chưa từng phải ưu tiên nguồn lực ở một công ty đang tìm product-market fit.
Khi phạm vi trách nhiệm lớn hơn, bạn sẽ gặp những quyết định mà mình chưa có đủ lần trải qua để tự tạo pattern.
Case study cho bạn mượn thêm bối cảnh để quan sát cách những doanh nghiệp khác ra quyết định:
Doanh nghiệp đang đứng trước lựa chọn nào.
Họ dựa vào giả định gì khi ra quyết định.
Bối cảnh nào khiến lựa chọn đó phù hợp hoặc thất bại.
Họ đã bỏ qua trade-off hoặc tín hiệu nào.
Điều gì có thể được áp dụng sang một tình huống khác và điều gì chỉ đúng trong case đó.
Khi quan sát nhiều quyết định qua cùng một hệ thống câu hỏi, bạn bắt đầu xây được vốn tham chiếu rộng hơn kinh nghiệm cá nhân.
Trước một quyết định mới, bạn có thể hỏi: tình huống này giống case nào, khác case nào, điều kiện nào đang lặp lại, và điểm nào khiến kết luận cũ không thể bê nguyên sang bối cảnh hiện tại. Nhờ đó, bạn có thêm case và framework để tham chiếu, thay vì chỉ bắt đầu từ trực giác.
Khóa học Strategy Formulation - Trang bị tư duy hoạch định chiến lược cho tăng trưởng bền vững
Khóa học Strategy Formulation của Tomorrow Marketers được thiết kế cho những người đã có kinh nghiệm làm marketing và business, nhưng muốn nâng cấp khả năng phân tích và ra những quyết định chiến lược thông qua:
Hệ thống framework chiến lược: kết nối các câu hỏi về cấu trúc ngành, value capture, lợi thế cạnh tranh, định giá và trade-off thành một cách phân tích nhất quán.
Lifecycle Strategy Map: giúp xác định câu hỏi và công cụ phù hợp với từng giai đoạn của doanh nghiệp, từ PMF, scale-up, growth đến maturity
Học qua Case study: mở rộng vốn tham chiếu qua nhiều ngành, bối cảnh và loại quyết định.
Quiz và assignment: yêu cầu áp dụng framework vào bài toán thực tế, để kiến thức được chuyển thành cách làm thay vì dừng ở mức hiểu khái niệm.
Học Strategy không thừa với người có kinh nghiệm. Nó giúp bạn hiểu kinh nghiệm được hình thành trong điều kiện nào, kết nối những gì đã biết thành hệ thống và chuẩn bị tốt hơn cho những quyết định chưa từng gặp.
